Omuz Ağrısı

Omuz ağrısı, genç yaşlardan ileri yaşlara kadar farklı nedenlerle ortaya çıkabilen yaygın bir kas-iskelet sistemi şikâyetidir. Ağrının nedeni; hastanın yaşı, aktivite düzeyi, travma öyküsü, ağrının yeri ve karakteri ile birlikte değerlendirilmelidir.

Omuz çevresindeki tendonlar, kaslar, bağlar, labrum adı verilen eklem çevresi yapı, eklem kıkırdağı ve kemik dokuların her biri farklı omuz problemlerine neden olabilir. Bu nedenle benzer şekilde hissedilen omuz ağrılarının altında farklı hastalıklar bulunabilir.

Yaşa Göre Omuz Ağrısının Sık Görülen Nedenleri

Genç ve Aktif Bireylerde

Genç hastalarda omuz ağrısı sıklıkla spor aktiviteleri, travmalar veya tekrarlayan baş üstü hareketlerle ilişkili olabilir.

Omuz çıkığı ve omuz instabilitesi:
Özellikle genç ve aktif bireylerde travmatik omuz çıkığı sonrasında omuz ekleminde tekrarlayan çıkma veya çıkacakmış hissi gelişebilir. İlk çıkık sırasında labrumda Bankart lezyonu gibi yaralanmalar oluşabilir. Tekrarlayan çıkıklarda kemik kaybı gibi ek problemler de tabloya eşlik edebilir.

Tedavi hastanın yaşı, aktivite düzeyi, çıkık sayısı ve eşlik eden yapısal hasara göre planlanır. Uygun hastalarda fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulanabilirken, tekrarlayan instabilite bulunan bazı hastalarda artroskopik omuz stabilizasyonu (Bankart onarımı) gibi cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.

SLAP ve diğer labrum yaralanmaları:
Özellikle baş üstü spor yapanlarda veya travma sonrasında labrum yaralanmaları görülebilir. Ağrıya takılma, klik hissi veya performans kaybı eşlik edebilir. Tedavi hastanın yaşı, aktivite düzeyi ve lezyonun özelliklerine göre rehabilitasyondan artroskopik cerrahiye kadar değişebilir.

Orta Yaş Grubunda

Yaklaşık 40–60 yaş aralığında rotator manşet tendonlarına ait problemler ve omuz sıkışmasıyla ilişkili şikâyetler daha sık ön plana çıkabilir.

Rotator manşet hastalıkları ve yırtıkları:
Rotator manşet, omuz hareketlerini ve stabilitesini sağlayan tendon grubudur. Tendonlarda zaman içerisinde dejenerasyon gelişebileceği gibi düşme veya ani zorlanmalar sonucunda da yırtık meydana gelebilir.

Hastalarda özellikle kolu yukarı kaldırırken ağrı, gece üzerine yatmakla artan ağrı ve bazı durumlarda güç kaybı görülebilir.

Her rotator manşet yırtığı ameliyat gerektirmez. Tedavide hastanın yaşı, şikâyetlerinin süresi, yırtığın boyutu ve özellikleri, kas-tendon kalitesi, aktivite düzeyi ve güç kaybının bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilir. Uygun hastalarda egzersiz, fizik tedavi ve diğer cerrahi dışı yöntemler uygulanabilir. Cerrahi gerektiren seçilmiş olgularda yırtık tendonlar artroskopik yöntemlerle onarılabilir.

Subakromiyal ağrı ve sıkışma:
Özellikle kolun baş üzerine kaldırılması sırasında omuzun dış-yan kısmında ağrı görülebilir. Rotator manşet tendonları ve çevresindeki dokular bu tablonun bir parçası olabilir. Tedavinin temelini çoğu hastada aktivite düzenlenmesi ve uygun rehabilitasyon oluşturur; cerrahi tedavi her hastada gerekli değildir.

İleri Yaşlarda

İleri yaş grubunda omuz ağrısının nedenleri arasında rotator manşet yırtıkları ve omuz eklemindeki dejeneratif değişiklikler daha belirgin hale gelebilir.

Dejeneratif rotator manşet yırtıkları:
Yaşla birlikte tendonların yapısında meydana gelen değişiklikler sonucunda rotator manşet yırtıkları gelişebilir. Ancak görüntülemede yırtık saptanması tek başına ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Hastanın ağrısı, fonksiyon kaybı, yırtığın özellikleri ve beklentileri birlikte değerlendirilmelidir.

Omuz kireçlenmesi (Glenohumeral osteoartrit):
Omuz eklemindeki kıkırdak dokunun ileri derecede hasarlanması ağrı ve hareket kısıtlılığına neden olabilir. Başlangıç ve orta evrelerde cerrahi dışı tedaviler uygulanabilir. İleri eklem hasarı bulunan ve günlük yaşamı belirgin şekilde etkilenen uygun hastalarda omuz protezi cerrahisi bir tedavi seçeneği olabilir.

Donuk Omuz Her Yaşta Görülebilir mi?

Donuk omuz (adeziv kapsülit) özellikle orta yaş grubunda daha sık görülür. Omuzda giderek artan ağrı ve hem hastanın kendi yaptığı hareketlerde hem de muayene sırasında belirgin hareket kısıtlılığı ile karakterizedir.

Tedavide hastalığın evresine göre ağrı kontrolü, egzersiz ve fizik tedavi uygulamaları ön plandadır. Bazı hastalarda eklem içi enjeksiyon gibi yöntemlerden yararlanılabilir. Cerrahi tedavi daha sınırlı bir hasta grubunda değerlendirilir.

Travma Sonrası Omuz Ağrısı

Düşme, spor yaralanması veya doğrudan darbe sonrasında başlayan omuz ağrısında kırık, çıkık, tendon yaralanması veya diğer yumuşak doku hasarları bulunabilir.

Özellikle travma sonrasında kolun kaldırılamaması, belirgin şekil bozukluğu, şiddetli ağrı veya ani gelişen belirgin güç kaybı varsa erken tıbbi değerlendirme önemlidir.

Tanı Nasıl Konulur?

Omuz problemlerinin değerlendirilmesinde hastanın yaşı, şikâyetlerinin başlangıç şekli, travma öyküsü, gece ağrısı, yapılan spor veya meslek ve hareketlerle ağrının ilişkisi önemlidir.

Fizik muayenede omuz hareket açıklığı, kas gücü, stabilite ve omuz çevresindeki yapıların fonksiyonları değerlendirilir.

Gerekli durumlarda direkt grafi, ultrasonografi, manyetik rezonans görüntüleme (MR) veya bilgisayarlı tomografi (BT) kullanılabilir. Hangi görüntüleme yönteminin gerekli olduğu düşünülen probleme göre belirlenir.

Omuz Ağrısında Tedavi Nasıl Planlanır?

Omuz ağrısının tedavisi yalnızca MR görüntüsüne göre değil; hastanın şikâyetleri, fizik muayenesi, yaşı, aktivite düzeyi, beklentileri ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilerek planlanmalıdır.

Birçok omuz probleminde ilk basamakta aktivite düzenlenmesi, uygun egzersiz programları, fizik tedavi ve gerekli durumlarda ilaç veya enjeksiyon tedavilerinden yararlanılabilir.

Cerrahi gerektiren uygun hastalarda ise probleme göre artroskopik rotator manşet onarımı, artroskopik omuz stabilizasyonu, labrum onarımı veya farklı cerrahi yöntemler uygulanabilir. İleri derecede eklem hasarı bulunan seçilmiş hastalarda ise protez cerrahisi değerlendirilebilir.